Begrafenis

De week voor de begrafenis week zijn we elke avond naar de familie van Ofa geweest. Elke avond waren er mensen, werd er gehuild en gezongen. Donderdag avond was er de hele nacht een wake. Het begon met een dienst rond 6 uur, met zingen en een preek van een voorganger. Dat was rond half 9 afgelopen waarna er eten was. Veel mensen hadden eten gemaakt en naar de familie gebracht. Was nodig ook, want naar onze schatting waren er zeker 300 mensen. Mirjam was om 9 uur naar huis gegaan, en Hanno rond een uur of 11.

Vrijdag hebben we het lichaam opgehaald uit het mortuarium. Het is erg raar, maar ze spreken hier over "corps" (bij ons lijk) en niet lichaam. Er waren zoveel mensen in een kleine ruimte, dat we buiten zijn blijven wachten. We zijn toen naar de kerk gereden, waar een dienst was. Erg emotioneel! Een aantal familie leden sprak, met een persoonlijke noot. Een van zijn zussen viel flauw bij het "lichaam overdragen aan God", waar de naaste familie rond de kist stonden en er gebeden werd, of God Ofa wilden ontvangen. Ontzettend pijnlijk om te zien hoe de ouders en broers en zussen zoveel verdriet hebben. Na de dienst zijn we naar het huis van de familie gegaan om een broodje te eten en iedereen te verzamelen om naar Oshie te rijden. De rit ging eerst naar Bamenda (twee en een half uur rijden, met 4 mensen op de achterbank), waar de familie een huis heeft. Er was een legertruck gehuurd om ongeveer 30 man te vervoeren naar Oshie, waar er uit eindelijk 60 mensen op een gepakt ingepropt waren. De weg naar Oshie is onverhard en je hebt daar echt 4 wiel aandrijving nodig. De auto's die gingen zaten ook helemaal vol, 2 mensen op de bijrijders stoel voor, 4 tot 6 mensen op de achterbank, in de pick-ups zoveel als er maar pasten (hebben 16 geteld), met mensen die er met 1 been uithingen. Onder weg werd meneer Tata gebeld, dat er een probleem was met de Jeep lijkwagen. Bleek dat ze meer geld wilden, dan afgesproken, omdat ze een paar extra kilometers hadden gereden van de kerk naar het huis van de familie in Bafoussam..... Na een boel geschreeuw, hebben ze betaald, want wat moet je anders doen! Het lichaam moest die avond naar Oshie. Bij het huis van de familie in Bamenda stonden al mensen uit Oshie te wachten, om mensen die geen 4 wiel aangedreven wagens hadden daar op te pikken. Ook was er een koor dat de lijkwagen opwachtte, en toe zong. Rond een uur of 6 vertrokken we naar Oshie.
Onderweg nog een wagen uit de berm getrokken. Hanno had voor we vertrokken wat gereedschap gekocht, en een sleepkabel! We hebben het grootste gedeelte in het donker gereden, en dan is het echt zo zwart als de nacht! Bij het laatste dorp ongeveer 3 kwartier voor Oshie hebben we een poos staan wachten, om samen met de familie en het lichaam van Ofa, Oshie binnen te rijden. Ook voor veiligheid, omdat er op dat tijdstip geen verkeer meer langs komt, dus als je vast komt te staan is er niemand die je er uit haalt... Bleek dat de lijkwagen het had begeven, en er een nieuwe moest komen van uit Bamenda. We hoorde later, dat ze de kist gewoon op de grond hadden gezet en waren weg gereden... We kwamen rond half 10 aan in Oshie. Er is daar een soort compound (foto), met een RIC bank, winkel waar ze agrarische producten verkopen, en nog een huis van de familie, en huizen voor collega's. Mirjam is meteen een bed ingedoken, en Hanno heeft nog een poosje buiten bij rest van de mensen doorgebracht. Deze nacht was ook een wake. Deze keer waren we erg blij met een voorkeursbehandeling! We hadden een bed in een huis van een RIC collega. Omdat er zoveel mensen waren (meer dan ze gedacht hadden), hebben er mensen de hele nacht buiten doorgebracht, en het was erg koud! En hebben er mensen in auto's geslapen, en op banken en op de vloer van de RIC bank. We hebben jassen en omslagdoek uitgeleend, voor degene die geen bed hadden.

's Morgens was er weer een kerkdienst, waar na afloop we naar het graf zijn gelopen. Er was geen begraafplaats, maar ze hadden een graf gegraven achter de bank. Het begraven ging erg snel. Met wat moeite en geschreeuw over hoe ze de kist in het graf moesten laten zakken, hadden ze de kist, na een gebed, heel snel begraven. De moeder begon heel hard te huilen en "why??" te roepen, en zus van Ofa moest overeind gehouden worden, ze was echt helemaal van de kaart en niet echt bij zinnen. Echt erg verdrietig om dit te zien.
Wat later werd er nog door de lokale mensen saluutschoten afgevuurd.
We schatten dat er ongeveer 500 mensen bij de begrafenis waren. Daarna was er voor al deze mensen eten gekookt (!), en hebben we wat gegeten.

De weg terug was schitterend! Ontzettend mooi heuvelachtig gebied! En nu zagen we ook langs welke afgronden we de vorige nacht hadden gereden.... Van af Bamenda hebben we in het donker terug gereden. Dit was erger dan in het donker naar Oshie, omdat je zo verblind word door tegenliggers, dat je niet meer ziet hoe de weg loopt. We hopen dat we in de toekomst kunnen voorkomen om in het donker te rijden, want dit was geen fijne ervaring. We kwamen erg moe thuis. Wat wel leuk was, is dat veel mensen Hanno complimenten hebben gegeven voor zijn rijstijl! Ze waren een beetje onzeker en verrast dat Hanno zelf naar Oshie wilden rijden, "zou je geen chauffeur nemen", maar ze waren gelukkig niet teleurgesteld over Hanno's rijkunst

Het was een hele ervaring, maar we zijn blij dat we met de familie op deze manier afscheid hebben kunnen nemen van Ofa.
We kenden hem nog maar zo kort, maar we hadden allebei het gevoel een vriend te hebben verloren. Hij had zo veel humor en altijd een "big smile" op zijn gezicht. Ofa heeft ons erg geholpen ons thuis te laten voelen, door kleine dingen. We hebben samen gelachen om hoe dingen in Kameroen gaan, hij heeft Hanno met het op orde brengen van de auto geholpen, en Mirjam verteld dat je ook bevroren kip kunt kopen, en waar! We zullen met een glimlach aan hem denken!